Freedom & Friendship

September - oktober 2019

Op 12 september 1944 begon de bevrijding van Limburg en Nederland in Mesch, gemeente Eijsden-Margraten. Tijdens de grootschalige 75-jarige herdenking van de Tweede Wereldoorlog, werd de provinciale weg N278 tussen Margraten en Cadier & Keer, langs de Amerikaanse Begraafplaats, van 6 september t/m 7 oktober 2019 getransformeerd tot een tijdelijke Herdenkingsweg dankzij drie projecten van kunstenaar Jonathan Wanders: Remembrance Road (#3), Memorial Wall (#2) en Freedom & Friendship. Remembrance Road en Memorial Wall waren vernieuwde versies en een vervolg op de succesvolle kunstprojecten in 2014 en 2015. Freedom & Friendship was een geheel nieuwe toevoeging.

Freedom & Friendship (Vrijheid & Vriendschap) bestond uit vier grote fotodoeken (2 meter breed en 3 meter hoog) met foto’s gemaakt tijdens de bevrijdingsperiode in 1944 in de regio Eijsden-Margraten. Op de foto’s was de warme band en vriendschap te zien tussen de Amerikaanse bevrijders en de inwoners van gemeente Eijsden-Margraten. Geen militair machtsvertoon, maar mooie en persoonlijke beelden. Optimistische beelden die het verhalende karakter van de gekleurde linten om de bomen (Remembrance Road) versterkten en het ‘vrijheidsgevoel’ weer deed beleven. Freedom & Friendship toonde de onlosmakelijke verbondenheid tussen de inwoners en bevrijders, en zodoende de Amerikaanse Begraafplaats.

Fotodoek 1: 4 personen, v.l.n.r: militair, man, vrouw, militair. Met weg op achtergrond
De familie Smeets, bewoners van De Muggehof, een boerderij aan de Schansweg in Laag-Caestert (buurtschap van Eijsden), had de eer als eerste Nederlanders bevrijd te worden. Op 12 september 1944, omstreeks 11:30 uur, bereikten de eerste pantserwagens van de C-troop van het 113e squadron de boerderij. Op de foto huishoudster Catharina ('Triensje') Roebroeks uit Libeek en Jan (‘Sjeng’) Duijsens (van boerderij Navagne, ‘De Sjaans’). Zij worden vergezeld door twee soldaten van het 120e regiment. Foto: Pierre Smeets, edit: JW.

Fotodoek 2: 6 personen, v.l.n.r: militair, vrouw, vrouw (achtergrond), man, vrouw, militair. Met gebouw op achtergrond
Beschrijving: Maria, Fons en Carolien Stevens uit Moerslag (buurtschap van Sint Geertruid) met twee ingekwartierde militairen, op de achtergrond moeder Henriëtte Houbiers. Foto: waarschijnlijk gemaakt in november/december 1944 door Jef Wetzels (Moerslag), een neef van deze familie, edit: JW.
Bijzonder is dat drie zussen hun moeder (Maria, vrouw links), oom, tante en oma op het fotodoek herkenden. Ze zijn helaas alle vier overleden. Op 18 september 2019 hebben de drie zussen zich gefotografeerd met hun familie, zie 2 foto’s in de slider.

Fotodoek 3: 3 personen, v.l.n.r: meisje, militair knielend, meisje. Met straat achtergrond
Een Amerikaanse soldaat met twee meisjes uit Banholt, Lieske Houben (links) en Jeanette Roijen, omstreeks november/december 1944. Foto: aangeleverd door Hub Reumers jr, edit: JW

Fotodoek 4: 3 personen, v.l.n.r: vrouw, vrouw, militair. Zittend op legervoertuig
Najaar 1944 op de binnenplaats bij Geel Dassen te Gronsveld. Annie en Mie Dassen zitten samen met een Amerikaanse soldaat op de motorkap van een legervoertuig. Foto: uit collectie van dhr. van Megen, edit: JW

Kunstenaar Jonathan Wanders over zijn installaties: "We proberen de geschiedenis in leven te houden via monumenten en rituelen. Maar doordat monumenten worden gebouwd om de tand des tijds te doorstaan, verliezen ze de macht om de toeschouwer daadwerkelijk te prikkelen en trekken ze niet langer de aandacht. Hetzelfde geldt voor rituelen, de twee minuten stilte lijkt een kwestie van afvinken geworden. Meer vorm dan inhoud. Mensen moet je blijven prikkelen om de geschiedenis in leven te houden én de relevantie laten zien door het leggen van de juiste verbindingen.”

 

Nieuws

 

Titel: Freedom & Friendship
Locatie: Langs provinciale weg N278 tussen Margraten en Cadier & Keer (NL). Openbaar toegankelijk
Proces: Oktober 2018 t/m augustus 2019
Tijdelijk te beleven: 6 september t/m 7 oktober 2019
Materiaal: Vier frontlit PVC doeken met ringen rondom incl. vier aluminium gevelframes en spanelastieken. Vier draagconstructies van stalen buizen en betonplaten.
Afmetingen: Vier fotodoeken (2 m breed x 3 m hoog) aan weerszijden van de provinciale weg N278, nabij de Amerikaanse Begraafplaats, Margraten
Opdrachtgever: Gemeente Eijsden-Margraten
Financiering en sponsoring: Gemeente Eijsden-Margraten, Europe Remembers Limburg/Liberation Route Europe en RPO Rebema
Met speciale dank aan: Jo Purnot, Frans Roebroeks, gemeente Eijsden-Margraten, Provincie Limburg, Europe Remembers Limburg/Liberation Route Europe en RPO Rebema
Bronnen historische foto’s: boek De bevrijding van Eijsden-Margraten in September 1944. 2015, diverse auteurs; Banholt en Terhorst tijdens de Tweede Wereldoorlog. 2015, Stichting Heemkunde Tebannet; www.heemkunde-margraten.nl/de-bevrijding-eijsden-margraten-in-1944/
Foto’s: Ralph Sluysmans, Georgette Van den Heuvel-Rouschop
© Jonathan Wanders